سلطان محمد ميرزا قاجار

139

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

حمرى از بدر و حنين الى حمرى ، هفت ساعت ، همهء راه كوهستان [ و ] سخت و سنگلاخ [ است ] . از ميان درّه بايد گذشت . راه عبور پرسخت نيست . در اين راه پنج شش ده آباد است . باغات و نخلستان زياد ، انگور ، ليموى آب ، انار و انجير دارند . [ 81 ب ] آبشان [ از ] قنات ، بعضى شيرين [ و ] پاره [ اى ] شورمزه [ اند ] . خانه‌ها از سنگ و گل [ و ] مردمش از طايفهء حرب [ اند ] . هوا بسيار گرم . [ است ] . همه‌جا هندوانه مىكارند . بئر عباس از حمرى الى بئر عباس ده ساعت ، همهء راه كوهستان و سخت سنگلاخ [ است ] . از ميان دره بايد گذشت . يك محل آبادى دارد . سكنهء آبادى [ از طايفهء ] حرب [ اند ] . نخلستان و ليموى ترش و هندوانه دارند . دو ساعت قبل از رسيدن به بئر عباس ، آخر درّه قلعهء كوچكى است كه توپخانه و عسكر دولت عثمانى در او ساكن‌اند . « 13 » بئر عباس در ميان كوه ، جلگهء كوچكى است . در آن جلگه چاه آبى است . بئر هندى از بئر عباس الى بئر هندى چهارده ساعت [ است ] . همهء راه از ميان دو كوه مىگذرد . جز درخت مغيلان و سنگ چيزى يافت نمىشود . خود بئر هندى چاهى است در ميان دو كوه ، در زمين سنگلاخى كنده‌اند . آبش چندان گوارا نيست . « 14 »

--> ( 13 ) . « و در كنار او قلعه خرابه‌اى است از سنگ و آهك و سابقا محل عسكر دولتى بوده است » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 218 ) . ( 14 ) . اسامى منازل ميان راه ، از مكه به مدينه ، در سفرنامهء فراهانى به صورت زير آمده است : وادى فاطمه ، بئر عسفان ( اصفهان ) ، قضيمه ، رابغ ، بئر مستوره ، بئر رحصان ، بئر عباس ، بئر شريوف ، بئر روحاء ، بئر على . ( همان كتاب ، ص ص 214 تا 219 ) . همچنين در سفرنامهء نايب الصدر شيرازى -